Umorzenie Kredytu Studenckiego w świetle prawa i wyroków sądowych

Kredyt studencki jako swoisty rodzaj kredytu może podlegać umorzeniu. Sposób oraz kryteria umorzenia kredytu studenckiego są ustanowione w Ustawie o pożyczkach i kredytach studenckich. Art. 10 tej ustawy informuje nas, że takie umorzenie może być zastosowane do całości dłużnej sumy lub do jej części. Następnie wymienione są przesłanki, które mogą być podstawą do umorzenia kredytu studenckiego.

Podstawą umorzenia pożyczek studenckich i kredytów studenckich są w szczególności:
1) trudna sytuacja życiowa pożyczkobiorcy lub kredytobiorcy,
2) trwała utrata zdolności do spłaty zobowiązań,
3) brak prawnych możliwości dochodzenia roszczeń,
4) dobre wyniki ukończenia studiów,
5) śmierć kredytobiorcy.

Należy zwrócić uwagę na zwrot „w szczególności” – jest to o tyle istotne, że podany w ustawie katalog nie jest zamknięty, co oznacza, że oprócz przesłanek wymienionych w ustawie mogą pojawić się również inne, które będą podstawą do umorzenia długu.

Dalsze kwestie dotyczące umorzeń kredytu studenckiego reguluje Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 18 maja 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów i pożyczek studenckich.

1) Trudna sytuacja życiowa. Pożyczka lub kredyt, na wniosek kredytobiorcy znajdującego się w trudnej sytuacji życiowej, mogą być umorzone w całości w przypadku trwałej utraty zdolności do spłaty zobowiązań, jeśli kredytobiorca udokumentuje trwałą niezdolność
do pracy i trudną sytuację materialną. Wniosek zawiera oświadczenie wnioskodawcy o zgodzie na gromadzenie i przechowywanie jego danych osobowych, zawartych w orzeczeniu wydanym na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Tego typu umorzeń dokonuje minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego po zasięgnięciu opinii Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich.
Należy przytoczyć jeszcze, jak interpretowane ma być trudna sytuacja życiowa – przez trudną sytuację życiową, o której mowa w ust. 6 i 11, rozumie się udokumentowaną przez ośrodek pomocy społecznej sytuację kredytobiorcy i członków jego rodziny, w której spełnione są przesłanki uzasadniające korzystanie ze świadczeń z systemu pomocy społecznej, albo trudną sytuację materialną wynikającą z przypadku losowego powodującego długotrwałą utratę zdolności do spłaty zobowiązań, w szczególności: choroby kredytobiorcy lub członka jego rodziny, konieczności sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, szkody spowodowanej przez pożar, powódź lub inną katastrofę.

2) Trwała utrata zdolności do spłaty zobowiązań. Tego typu umorzeń dokonuje Bank Gospodarstwa Krajowego lub właściwy bank częściowo lub w całości przy braku prawnych możliwości dochodzenia roszczeń.

3) Brak prawnych możliwości dochodzenia roszczeń. Spłatę kredytu objętego poręczeniem Banku Gospodarstwa Krajowego udzielonym na podstawie ustawy z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne umarza się w przypadku braku prawnych możliwości dochodzenia przez Bank Gospodarstwa Krajowego roszczeń z tytułu realizowanego poręczenia kredytu. Umorzeń dokonuje minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego na wniosek Banku Gospodarstwa Krajowego.

4) Dobre wyniki ukonczenia studiów. Pożyczka lub kredyt są umarzane w 20% kredytobiorcy, który ukończył studia w grupie 5% najlepszych absolwentów uczelni lub absolwentów studiów doktoranckich w danym roku akademickim. Umorzeniu podlega pozostała do spłaty na dzień dostarczenia do Banku Gospodarstwa Krajowego lub właściwego banku wniosku kwota pożyczki lub kredytu wypłaconego w okresie studiów ukończonych w tej grupie. Umorzenia pożyczki lub kredytu dokonuje odpowiednio Bank Gospodarstwa Krajowego lub właściwy bank, na wniosek kredytobiorcy, potwierdzony przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni albo inny jednoosobowy organ uczelni.
Kredytobiorca składa wniosek o umorzenie pożyczki lub kredytu, o którym mowa w ust. 2, w Banku Gospodarstwa Krajowego lub we właściwym banku, w terminie 30 dni od dnia uzyskania jego potwierdzenia.
Rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego ustala i podaje do wiadomości studentów sposób wyłaniania najlepszych absolwentów uczelni. Dodatkowo Rektor, w porozumieniu z organem samorządu doktorantów, ustala i podaje do wiadomości doktorantów sposób wyłaniania najlepszych absolwentów studiów doktoranckich.

5) Śmierć kredytobiorcy. Ten punkt nie wymaga głębszego komentarza. Należy zaznaczyć, że umorzenia w tym przypadku dokonuje Bank Gospodarstwa Krajowego lub właściwy bank częściowo lub w całości.

Wyrok

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

z dnia 23 kwietnia 2007 r.

I SA/Wa 685/05

Stroną umowy o udzielenie kredytu studenckiego nie jest poręczyciel kredytu. Z umowy tej wynikają dla niego stosowne zobowiązania w razie zaprzestania spłaty kredytu przez kredytobiorcę, zobowiązania te wynika-ją jednak z tej części stosunku cywilnoprawnego, która nie wiąże się z realizacją zadania publicznoprawnego i nie jest objęta kompetencjami organu decydującego o umorzeniu kredytu. Bez znaczenia jest przy tym fakt, iż ewentualne umorzenie kredytu może mieć znaczenie dla poręczyciela w przypadku zaprzestania spłaty kredytu przez kredytobiorcę.

Wyrok

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

z dnia 28 września 2005 r.

I SA/WA 1401/05

1. Jeżeli skład organu opiniodawczego (Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich) został wiążą-co ustalony art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz. U. Nr 108, poz. 685), to działania tego organu w składzie odbiegającym od ustawowego jest naruszeniem przepisów pra-wa. Ponieważ zasięgnięcie opinii Komisji było obligatoryjne na mocy § 14 ust. 8 rozporządzenia z dnia 30 wrze-śnia 1998 r. r. w sprawie szczegółowych zasad trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów studenckich i pożyczek studenckich…. (Dz. U. Nr 126, poz. 835 ze zm.), jej brak skutkuje wadliwością prze-prowadzonego postępowania w przedmiocie umorzenia kredytu studenckiego.
2. Za nieprawidłowość należy uznać fakt, że obie decyzje w sprawie odmowy umorzenia kredytu studenc-kiego podpisała z upoważnienia Ministra, osoba która jednocześnie była jednym z przedstawicieli Ministra w składzie Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich, co stoi w sprzeczności z założonym w przepisach rozdzieleniem funkcji organu orzekającego i opiniującego.